Satellietdata tonen ernstige achteruitgang van watervoorraden in Zuid- en Midden-Europa

Uit een uitgebreide analyse van satellietgegevens tussen 2002 en 2024, uitgevoerd door wetenschappers aan de University College London (UCL), blijkt dat het grondwater, de meren, rivieren en het bodemvocht in Zuid- en Midden-Europa fors achteruitgaan. Terwijl in het noorden van het continent de vochtigheid toeneemt, worden landen in het zuiden en zuidoosten geconfronteerd met een toenemende droogte. Het verdwijnen van waardevolle zoetwatervoorraden zorgt daar voor acute bezorgdheid bij milieuexperts en beleidsmakers.

UCL-professor Mohammad Shamsudduha noemt de bevindingen een duidelijke illustratie van de impact van klimaatverandering en een krachtig alarmsignaal voor politieke verantwoordelijken. Opvallend is dat zelfs het grondwater, lang beschouwd als een relatief ‘veilige’ waterbron, versneld aan het teruglopen is. Onregelmatige, intense zomerregens dragen bij aan het probleem: het water stroomt weg zonder de kans om door te dringen in de bodem en zo het grondwater aan te vullen. In West-Engeland wordt het natter, maar in het oosten van het land neemt de droogte toe.

Tegelijkertijd stijgt het gebruik van grondwater met 6%, terwijl de totale wateronttrekking afneemt. In de EU is inmiddels 62% van het drinkwater en een derde van het irrigatiewater afkomstig uit ondergrondse bronnen, een trend die volgens wetenschappers niet houdbaar is. Droogte vormt een bedreiging voor voedselzekerheid en ecosystemen en raakt ook exportlanden zoals Spanje. Ondanks de Europese ‘waterweerbaarheidsstrategie’ vraagt de trage implementatie ervan om snellere acties, zoals waterbesparing, nieuwe technieken voor hergebruik en het opvangen van regenwater. Het droogteprobleem beperkt zich niet tot Europa – in onder meer Iran, Zuid-Azië, het westen van Amerika en Canada worden gelijkaardige gevaren vastgesteld. Voor Teheran komt zelfs het rampscenario van ‘day zero’, een volledig opdrogen van de kraan, steeds dichterbij.